Kapitalizacja renty czyli zamiana renty na odszkodowanie jednorazowe

18.11.2015

ZAMIANA RENTY NA ODSZKODOWANIE JEDNORAZOWE

Zgodnie z treścią art. 447 Kodeksu cywilnego, z ważnych powodów Sąd może, na żądanie poszkodowanego, przyznać mu zamiast renty lub jej części, odszkodowanie jednorazowe. Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwi mu wykonywanie zawodu.

Kapitalizacja renty- przesłanki

Istotą kapitalizacji renty jest zamiana świadczeń okresowych w postaci comiesięcznej renty na świadczenie jednorazowe, którego wysokość pozostaje w ścisłej zależności z wysokością renty oraz przewidywanym okresem trwania obowiązku jej wypłacania.

Należy wskazać, że kapitalizacja renty możliwa jest jedynie w przypadku powstania prawa do renty oraz zaistnienia ważnych powodów, stanowi ona bowiem wyjatek od ogólnie obowiązującej zasady prawa do renty. Ustawodawca nie precyzuje przy tym pojęcia "ważnych powodów", jedynie przykładowo wskazując na sytuację, w której poszkodowany stał się inwalidą, a przyznanie jednorazowego odszkodowania ułatwiłoby mu wykonywania nowego zawodu. 

W doktrynie i orzecznictwie za "ważny powód" uzasadniający kapitalizację, przyjmuje się, że można uznać konieczność zmiany miejsca zamieszkania, pozwalającą na zapewnienie poszkodowanemu wymaganej opieki czy potrzebę zmiany warunków mieszkaniowych, ze względu na stan inwalidztwa; podjęcie się prowadzenia działalności gospodarczej celem podjęcia wykonywania pracy przez niepełnosprawnego poszkodowanego czy zagrożenie egzekucji przyszłych rat renty.

Ważnym powodem uzasadniającym żądanie kapitalizacji renty na podstawie art. 447 k.c., jest umożliwienie poszkodowanemu, który stał się inwalidą, wykonywania nowego zawodu przez podjęcie działalności handlowej we własnym sklepie, tak między innymi stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 października 1999 r., II UKN 175/99. Trzeba mieć jednakże na wzlędzie, że zamiar wykonywania przez poszkodowanego nowego zawodu przez rozpoczęcie i prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek może być uznany za ważny powód w rozumieniu art. 447 k.c. tylko wtedy, gdy z okoliczności sprawy wynika, że zostanie on zrealizowany (vide: wyrok SN z dnia 30 lipca 2003 r., II UK 332/02).

Uwaga! Przesłanka „ważnych powodów” będzie interpretowana przez Sąd na gruncie konkretnej sprawy.

Zamiana tylko na lepsze

Kapitalizacja renty powinna zawsze poprawiać sytuację poszkodowanego i chronić również jego przyszłe interesy. Jak podkreśla się w orzecznictwie, kapitalizacja renty może nastąpić wyłącznie w interesie poszkodowanego, w celu zapewnienia mu pełniejszej ochrony (uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 3 października 1966 r., III CZP 17/66, OSNCP 1968 nr 1, poz. 1, zasady prawne).

Uwzględniając powyższe prawne zabezpieczenia interesów poszkodowanych, należy wskazać, że instytucja kapitalizacji renty nie cieszy się dużą popularnością pomimo licznych zalet. Poszkodowani obawiają się, że nie będą w stanie wykazać istnienia ważnych powodów lub Sąd uzna, że zamiana świadczeń pozbawiałaby ich ochrony, co wynika z częstego oddalania przez Sądy roszczeń o zapłatę jenorazowego odszkodowania.

W mojej opinii Ustawodawca słusznie wprowadził przepisy nakazujące Sądowi ustalenie w procesie o kapitalizację renty, że taka zamiana renty na jednorazowe świadczenie, będzie dla poszkodowanego korzystna. Należy mieć bowiem na względzie, że w przypadku uzyskania jednorazowego odszkodowania, nie będzie możliwe pobieranie renty w przyszłości, nawet w przypadku istotnej zmiany okoliczności.

Wysokość jednorazowego odszkodowania

Pomimo występujących utrudnień procesowych należy wskazać, że kapitalizacja renty ma jednakże liczne zalety.

Niewątpliwie, otrzymanie jednorazowo wysokiej kwoty odszkodowania, pozwala poszkodowanemu na rozpoczęcie własnej działalności gospodarczej czy też zainwestowania pokaźnej sumy, która to może przynieść wymierne korzyści w postaci odsetek, dlatego też często jest polecana poszkodowanym ze względów finansowych.

By jednak kapitalizacja renty przyniosła oczekiwane korzyści, powinno się w odpowiedniej wysokości ustalić kwotę jednorazowego odszkodowania. Tutaj zwracam uwagę, że przy ustalaniu okresu obowiązywania zobowiązania do łożenia renty, należy wziąć pod uwagę wszelkie okoliczności sprawy, w tym przede wszystkim wiek poszkodowanego i jego stan zdrowia. Nadto, polecam wysokość renty comiesięcznej na potrzeby wyliczenia wysokości jednorazowego odszkodowania ustalić na nowo.

Autor: Artur Halemski                                                                                                                                                    

 

Tagi: kapitalizacja renty, podwyższenie renty, zamiana na odszkodowan

Zgłoś potrzebę bezpłatnej porady prawnej:


Współpracujemy z: